desire: a terrific motor vehicle, a fantastic Raspberry Ketone supplement The raspberry ketone diet
Even weg naar.... Babi jar PDF Print E-mail

We zijn in Kiev. Onze taxichauffeur heet Alexander en hij gebaart dat hij weet hoe hij moet rijden naar Babi Jar. “Menora monument” , zegt hij.

Het is een flink eind naar de buitenrand van de stad. Vanuit het glanzende stadscentrum rijden we door allengs somberder en armoediger buitenwijken naar de onheilsplaats waar eind september 1941 in twee dagen tijd bijna 34000 joden werden vermoord.

Het ravijn waar dit plaatsgreep heet Babi Jar, vrij vertaald “ravijn van oude vrouwen”. Duitse troepen en Oekraiense collaborateurs dwongen de joodse mannen, vrouwen en kinderen uit het getto naar het ravijn, waar ze zich eerst moesten uitkleden, hun schamele bezittingen moesten inleveren en vervolgens massaal en rücksichtslos met machinegeweren werden vermoord. De ene laag vermoorden werd in het ravijn op de andere gestapeld.

   Nadat de meeste joden omgebracht waren werd Babi Jar een kamp waar onder meer duizenden zigeuners en oorlogsgevangenen eveneens werden gedood.

Halverwege de oorlog, toen het Russische Rode Leger in westelijke richting trok, probeerden de Duitsers hun wandaden te verbergen door de massagraven te laten openen en de lijken te cremeren. Er was echter teveel gebeurd om alle sporen te wissen.

“Er staat geen monument bij Babi Jar. Er is alleen de steile afgrond, als een ruwe gedenksteen. Ik ben bang.” schreef de dichter Jevtoesjenko in 1961. Maar sinds 1974 staat er wel een monument in de buurt van het ravijn en een monument speciaal voor kinderen.

In 1991 werd een monument in de vorm van een menora geplaatst, voor de joodse slachtoffers.

 Het is zonnig en rustig als we aankomen. Alexander heeft de plaats  na enig vragen aan onwillige militaire politie, inderdaad gevonden. Een levensgrote menora op een plek die in eerste instantie doet denken aan de uitloper van een rustig bos. Twee bezoekers krijgen uitleg van iemand, twee jonge moeders met een kinderwagen staan met elkaar te praten. Zij vertalen voor ons de tekst op het monument: die gaat over het vergoten bloed hier in de aarde. Ergens loopt nog een enkele voorbijganger. Dat is alles. Het ravijn is volgegroeid met bomen en struiken die de diepliggende bodem onzichtbaar houden. Een smal pad aan de bovenzijde van het ravijn maakt duidelijk dat er nog wel degelijk gelopen wordt. Ook restanten van barbecuevuurtjes die er gestookt zijn en achtergelaten plastic flessen, ontbreken niet.

Wat er destijds allemaal gebeurd is, is te onvoorstelbaar voor woorden. Denken dat je er ter plekke nog meer van begrijpt is natuurlijk bizar.

Wat kun je meer doen dan hier even te zijn?

 

Na een dik uur brengt Alexander ons terug naar het centrum. Sinds de Tweede Wereldoorlog is daar een eigen geschiedenis overheen gegaan.  Fraai gerestaureerde kloosters, kerken en kathedralen wachten ons daar evenals grote moderne kantoorgebouwen.

Eens temeer weet je: we leven in een gebroken wereld.

 (Foto’s: zie Fotografie > Actueel)
 

Copyright 2006 H. Beereboom